Οδηγίες
Διαβάστε προσεκτικά το παρακάτω σενάριο και μελετήστε τις εικόνες. Στη συνέχεια, απαντήστε στις ερωτήσεις που ακολουθούν. Για κάθε ερώτηση, μπορείτε να ελέγξετε την απάντησή σας και να λάβετε ανατροφοδότηση. Μπορείτε να μεγεθύνετε τις εικόνες κάνοντας κλικ πάνω τους.
Η Επιστροφή των Λύκων
Στο Εθνικό Πάρκο του Γιέλοουστοουν στις Ηνωμένες Πολιτείες, οι λύκοι είχαν εξαφανιστεί για περισσότερα από 70 χρόνια. Η απουσία αυτού του κορυφαίου θηρευτή είχε απρόβλεπτες και δραματικές συνέπειες για ολόκληρο το οικοσύστημα. Ο πληθυσμός των ελαφιών (Cervus canadensis) αυξήθηκε ανεξέλεγκτα. Χωρίς τον φόβο των λύκων, τα ελάφια περνούσαν περισσότερο χρόνο κοντά στα ποτάμια και τις ρεματιές, τρώγοντας τους νεαρούς βλαστούς από τις λεύκες και τις ιτιές. Αυτή η υπερβόσκηση εμπόδισε τα δέντρα να αναπτυχθούν, οδηγώντας σε αποψίλωση των όχθεων.
Η έλλειψη δέντρων και θάμνων στις όχθες των ποταμών προκάλεσε μια αλυσιδωτή αντίδραση. Πρώτον, η διάβρωση του εδάφους αυξήθηκε, καθώς οι ρίζες των φυτών δεν υπήρχαν πλέον για να συγκρατούν το χώμα. Αυτό έκανε τα ποτάμια πιο πλατιά, πιο ρηχά και άλλαξε την πορεία τους. Δεύτερον, πολλά είδη που εξαρτώνταν από τα παραποτάμια δάση, όπως τα ωδικά πτηνά και οι κάστορες, είδαν τους πληθυσμούς τους να μειώνονται δραματικά. Οι κάστορες, που είναι «μηχανικοί του οικοσυστήματος», δεν έβρισκαν πλέον τα απαραίτητα ξύλα για να χτίσουν τα φράγματά τους. Χωρίς τα φράγματα των καστόρων, οι υγρότοποι που δημιουργούσαν και συντηρούσαν άρχισαν να εξαφανίζονται, επηρεάζοντας αμφίβια, ψάρια και έντομα.
Το 1995, οι επιστήμονες αποφάσισαν να επανεισαγάγουν τους λύκους στο πάρκο. Τα αποτελέσματα ήταν εντυπωσιακά και έγιναν γνωστά ως «τροφικός καταρράκτης». Οι λύκοι άρχισαν να κυνηγούν τα ελάφια, μειώνοντας τον πληθυσμό τους, αλλά, κυριότερα, άλλαξαν τη συμπεριφορά τους. Τα ελάφια άρχισαν να αποφεύγουν τις ανοιχτές κοιλάδες και τις όχθες των ποταμών, όπου ήταν ευάλωτα. Αυτή η «οικολογία του φόβου» έδωσε την ευκαιρία στη βλάστηση να ανακάμψει. Οι λεύκες και οι ιτιές άρχισαν να μεγαλώνουν ξανά.
Η επιστροφή των δέντρων σταθεροποίησε τις όχθες, μείωσε τη διάβρωση και τα ποτάμια άρχισαν να ελίσσονται περισσότερο, δημιουργώντας βαθύτερες κοίτες και λιμνούλες, ιδανικές για ψάρια. Οι κάστορες επέστρεψαν, καθώς βρήκαν ξανά τροφή και υλικά για τα φράγματά τους, δημιουργώντας νέους υγροτόπους. Τα ωδικά πτηνά βρήκαν και πάλι μέρη για να φωλιάσουν. Ακόμη και οι πληθυσμοί των αρκούδων γκρίζλι αυξήθηκαν, καθώς τρέφονταν με τα κουφάρια που άφηναν πίσω τους οι λύκοι. Η επανεισαγωγή ενός μόνο είδους, του λύκου, άλλαξε μέχρι και τη φυσική γεωγραφία του τοπίου, αποδεικνύοντας πόσο περίπλοκες και αλληλένδετες είναι οι σχέσεις σε ένα υγιές οικοσύστημα.
Ερώτηση 1
Σύμφωνα με το κείμενο, ποια ήταν η κύρια, άμεση συνέπεια της απουσίας των λύκων από το οικοσύστημα του Γιέλοουστοουν για 70 χρόνια;
Ερώτηση 2
Παρατηρήστε την Εικόνα 2, που δείχνει το τροφικό πλέγμα μετά την επιστροφή των λύκων. Η σχέση όπου οι λύκοι επηρεάζουν τη βλάστηση (Λεύκες & Ιτιές) όχι άμεσα, αλλά μέσω της επίδρασής τους στα ελάφια, ονομάζεται «τροφικός καταρράκτης». Ποιο από τα παρακάτω αποτελεί το καλύτερο παράδειγμα αυτού του φαινομένου, σύμφωνα με το κείμενο και την εικόνα;
Εικόνα 1: Τροφικό Πλέγμα (Πριν)
Εικόνα 2: Τροφικό Πλέγμα (Μετά)
Ερώτηση 3
Το κείμενο περιγράφει πώς η επανεισαγωγή ενός μόνο είδους, του λύκου, προκάλεσε τεράστιες αλλαγές σε ολόκληρο το οικοσύστημα. Στη βιολογία, ένα τέτοιο είδος ονομάζεται «κλειδί» (keystone species). Με βάση τις πληροφορίες από το σενάριο, εξηγήστε με δικά σας λόγια γιατί ο λύκος θεωρείται «είδος-κλειδί» για το οικοσύστημα του Γιέλοουστοουν.
Εικόνα 3: Σύγκριση Όχθης Ποταμού
Ερώτηση 4
Η επανεισαγωγή των λύκων στο Γιέλοουστοουν θεωρείται από τους οικολόγους μεγάλη επιτυχία. Ωστόσο, κτηνοτρόφοι σε περιοχές γύρω από το πάρκο ανησυχούν ότι οι λύκοι θα επιτεθούν στα ζώα τους (π.χ. πρόβατα, αγελάδες). Αυτή η ανησυχία των κτηνοτρόφων αφορά κυρίως μια σύγκρουση μεταξύ...