Η Γη βιώνει μια περίοδο ταχείας αλλαγής του κλίματός της, ένα φαινόμενο που οι επιστήμονες παρακολουθούν με μεγάλη προσοχή. Ένας από τους πιο σημαντικούς δείκτες αυτής της αλλαγής είναι η αύξηση της μέσης παγκόσμιας θερμοκρασίας. Για να μετρήσουν αυτή την αλλαγή με ακρίβεια, οι κλιματολόγοι δεν κοιτούν απλώς την απόλυτη θερμοκρασία, αλλά την «απόκλιση θερμοκρασίας». Αυτή η απόκλιση δείχνει πόσο θερμότερος ή ψυχρότερος ήταν ένας συγκεκριμένος χρόνος σε σύγκριση με έναν μέσο όρο αναφοράς, που συνήθως είναι η περίοδος 1951-1980. Μια θετική απόκλιση σημαίνει ότι ο πλανήτης ήταν θερμότερος από τον μέσο όρο, ενώ μια αρνητική σημαίνει ότι ήταν ψυχρότερος. Τα δεδομένα από το 1880 μέχρι σήμερα δείχνουν μια σχεδόν αδιάκοπη ανοδική πορεία, με τις τελευταίες δεκαετίες να καταγράφουν συνεχώς νέα ρεκόρ θερμοκρασίας (Γράφημα 1).
Η κύρια αιτία πίσω από αυτή την αύξηση της θερμοκρασίας είναι η ενίσχυση του «φαινομένου του θερμοκηπίου» (Διάγραμμα 3). Η ατμόσφαιρα της Γης περιέχει ορισμένα αέρια, όπως το διοξείδιο του άνθρακα (CO2), που λειτουργούν σαν μια κουβέρτα: επιτρέπουν στην ηλιακή ακτινοβολία να περάσει και να θερμάνει την επιφάνεια του πλανήτη, αλλά παγιδεύουν ένα μέρος της θερμότητας που εκπέμπεται πίσω, εμποδίζοντάς την να διαφύγει στο διάστημα. Αυτή η διαδικασία είναι φυσική και απαραίτητη για τη διατήρηση της ζωής. Ωστόσο, οι ανθρώπινες δραστηριότητες, κυρίως η καύση ορυκτών καυσίμων (άνθρακας, πετρέλαιο, φυσικό αέριο), έχουν απελευθερώσει τεράστιες ποσότητες επιπλέον CO2 στην ατμόσφαιρα.
Πριν από τη Βιομηχανική Επανάσταση, η συγκέντρωση του CO2 στην ατμόσφαιρα ήταν σταθερή γύρω στα 280 μέρη ανά εκατομμύριο (ppm). Σήμερα, οι μετρήσεις δείχνουν ότι η συγκέντρωση αυτή έχει ξεπεράσει τα 420 ppm, ένα επίπεδο που ο πλανήτης δεν έχει βιώσει για εκατομμύρια χρόνια (Γράφημα 2). Αυτή η «πυκνότερη κουβέρτα» αερίων παγιδεύει περισσότερη θερμότητα, οδηγώντας στην υπερθέρμανση του πλανήτη.
Μία από τις πιο ορατές συνέπειες αυτής της υπερθέρμανσης είναι το λιώσιμο των πάγων στους πόλους και στους ορεινούς παγετώνες. Καθώς αυτοί οι τεράστιοι όγκοι πάγου μετατρέπονται σε νερό, καταλήγουν στους ωκεανούς, προκαλώντας την άνοδο της στάθμης της θάλασσας. Οι δορυφορικές μετρήσεις δείχνουν ότι τις τελευταίες δεκαετίες, η μέση στάθμη της θάλασσας ανεβαίνει με ρυθμό περίπου 3,5 χιλιοστών (mm) ετησίως. Αν και ο αριθμός αυτός μπορεί να φαίνεται μικρός, σε βάθος χρόνου έχει τεράστιες επιπτώσεις για τις παράκτιες περιοχές σε όλο τον κόσμο, απειλώντας πόλεις, οικοσυστήματα και εκατομμύρια ανθρώπους. Η κατανόηση αυτών των αριθμών και των σχέσεων μεταξύ τους είναι κρίσιμη για να αντιληφθούμε την κλίμακα της πρόκλησης που αντιμετωπίζουμε.
Γράφημα 1 🔍
Γράφημα 2 🔍
Διάγραμμα 3 🔍
Βασιζόμενοι στο Γράφημα 2, πόσο περίπου αυξήθηκε η συγκέντρωση CO2 στην ατμόσφαιρα από το 1960 (όπου η τιμή ήταν περίπου 315 ppm) έως το 2020 (όπου η τιμή ήταν περίπου 415 ppm);
- A. 50 ppm
- B. 100 ppm
- C. 150 ppm
- D. 200 ppm
Σύμφωνα με το σενάριο, οι επιστήμονες εκτιμούν ότι η στάθμη της θάλασσας ανεβαίνει κατά μέσο όρο 3,5 χιλιοστά (mm) ετησίως. Με αυτόν τον σταθερό ρυθμό, πόσα εκατοστά (cm) αναμένεται να ανέβει η στάθμη της θάλασσας σε 20 χρόνια;
- A. 3,5 cm
- B. 7 cm
- C. 35 cm
- D. 70 cm
Ένας πολιτικός ισχυρίζεται: «Η αύξηση της θερμοκρασίας που φαίνεται στο Γράφημα 1 είναι ασήμαντη, μόλις 1°C σε πάνω από 100 χρόνια. Δεν υπάρχει λόγος ανησυχίας.» Χρησιμοποιώντας πληροφορίες από το σενάριο και τα γραφήματα, εξηγήστε γιατί αυτή η δήλωση μπορεί να είναι παραπλανητική.
Ρουμπρίκα Αξιολόγησης
Πλήρης Απάντηση: Η απάντηση εξηγεί ότι ο 1°C είναι μια σημαντική μέση παγκόσμια αλλαγή και τη συνδέει με τουλάχιστον μία συγκεκριμένη συνέπεια από το κείμενο (π.χ. λιώσιμο πάγων, άνοδος στάθμης θάλασσας) ή/και με την ανησυχητική, επιταχυνόμενη τάση που φαίνεται στα γραφήματα (αύξηση CO2).
Μερική Απάντηση: Η απάντηση αναφέρει ότι η δήλωση είναι λανθασμένη ή ότι ο 1°C είναι σημαντικός, αλλά δεν παρέχει επαρκή τεκμηρίωση από το παρεχόμενο υλικό.
Μη Αποδεκτή Απάντηση: Η απάντηση είναι άσχετη, συμφωνεί με τον πολιτικό ή δεν παρέχει καμία εξήγηση.